Yazı
Gaslighting nedir? İlişkide fark etmenin ve korunmanın yolları
Yayın: 7 Ekim 2026 · Yazan: Mehmet Avcıoğlu, yaşam ve dönüşüm koçu
“Öyle bir şey olmadı, sen abartıyorsun.” cümlesini sık duyuyorsan bu yazı senin için. Gaslighting’i tanımayı ve korunmayı anlatıyorum.
Gaslighting nedir?
Gaslighting, bir kişinin diğerinin algısını, hafızasını ve yargısını sistematik olarak sorgulatarak onu kendi gerçekliğinden şüphe eder hale getirmesidir. Terim, 1938 tarihli “Gas Light” oyunundan gelir. Günlük dilde yaygın kullanılsa da kişiye zarar veren ciddi bir manipülasyon biçimidir.
Gaslighting cümleleri
- “Öyle bir şey hiç olmadı, sen uyduruyorsun.”
- “Çok hassassın, her şeyi büyütüyorsun.”
- “Ben sadece şaka yaptım, mizah anlayışın yok.”
- “Herkes bunu abartılı buluyor.”
- “Delirdin mi, ben bunu hiç söylemedim.”
Belirtileri
- Sürekli “Acaba ben mi yanlış hatırlıyorum?” diye düşünmek.
- Sık sık özür dilemek, hatta neyin için dilediğini bilmemek.
- Kendi duygularına ve algına güvenini kaybetmek.
- Karar vermekte zorlanmak ve her şeyi teyit ettirmek.
- Kendini eskisinden daha kaygılı, güvensiz ve yalnız hissetmek.
- Partnerini başkalarına karşı savunur ya da bahane bulur halde olmak.
Neden işe yarar?
Gaslighting genellikle yavaş ve sinsi ilerler. Başta küçük “düzeltmeler” gibi başlar, zamanla kişinin kendi iç sesine güveni zayıflar. Karşı taraf bir yandan da sıcak ve ilgili anlar sunarak kişiyi bağlı tutabilir. Bu yüzden kimse “aptal” değildir; sistem zekâya değil, bağa ve güvene oynar.
Kendini korumak için adımlar
- Kayıt tut. Önemli olayları tarih ve kısa notla yaz. Kendi algına dair somut bir referansın olsun.
- Duygunu ciddiye al. Rahatsızlık hissediyorsan bunun bir nedeni vardır; “abartıyorum” demeden önce nedenini sorgula.
- Tartışmaya girme, sınır koy. “Bunu hatırlıyorum, farklı görüyoruz. Bu konuşmayı bu şekilde sürdürmeyeceğim.” demek yeterlidir.
- Dış perspektif al. Güvendiğin biriyle konuş. Dışarıdan bakış çoğu zaman netlik getirir.
- Mesafe ve plan. Örüntü sürüyorsa ilişkiyi yeniden değerlendir. Güvenliğin tehlikedeyse bir uzmandan ya da destek hattından yardım iste.
Bu konuda yazdığım kitap
“Görünmeyen İpler: Manipülasyonu Tanı, Kendini Koru” kitabında gaslighting, aşk bombardımanı, sessizlik cezası gibi taktikleri ve sınır çizmeyi ayrıntılı ele alıyorum.
Önemli not
İlişkinde şiddet, tehdit ya da korku varsa Alo 183 Sosyal Destek Hattı ve Alo 155 Polis ya da 112 acil hatlarına ulaşabilirsin. Ben psikolog ya da hukukçu değilim; bu yazı bilgilendirme amaçlıdır.
Sık sorulan sorular
Gaslighting nasıl anlaşılır?
Kendi algına ve hafızana sürekli şüphe duymaya başlaman, sık sık özür dilemen ve duygularının “abartı” diye geçiştirilmesi başlıca işaretlerdir.
Gaslighting yapan kişi bilerek mi yapar?
Bazen bilinçli bir kontrol aracıdır, bazen de kişi savunma amacıyla farkında olmadan yapar. Niyet ne olursa olsun davranışın karşı tarafa verdiği zarar gerçektir.
Gaslighting’e karşı ne yapmalı?
Olayları kayıt altına almak, duygularını ciddiye almak, net sınırlar koymak ve dış destek almak ilk adımlardır. Örüntü sürüyorsa ilişkiyi yeniden değerlendirmek gerekebilir.
Bu yazı bilgilendirme ve eğitim amaçlıdır. Tanı koymaz, psikolojik destek ya da terapi yerine geçmez. Kendini ya da başkasını tehlikede hissediyorsan 112’yi ara ya da bir ruh sağlığı uzmanına başvur.